Na mocy Uchwały Nr XII/117/25 Rady Miejskiej w Nasielsku z dnia 15 maja 2025 roku tytuł Honorowego Obywatela Gminy Nasielsk został nadany Panu Glennowi Kurtz.
Biografia:
Glenn Kurtz urodził się 10 września 1962 r. w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Jest absolwentem Tufts University i Konserwatorium Muzycznego w Nowej Anglii, uzyskał tytuł doktora na Uniwersytecie Stanforda w zakresie germanistyki i literatury porównawczej. W latach 2019-2023 Glenn Kurtz był stypendystą prezydenckim Uniwersytetu Champman w Orange, w Kaliforni oraz stypendystą Fundacji Johna Simona Guggenheima w latach 2016-2017. Wykładał na Uniwersytecie Stanowym w San Francisco, na Wydziale Indywidualnych Studiów Gallatin na Uniwersytecie Nowojorskim. Obecnie wykłada na Uniwersytecie Stanforda.
Glenn Kurtz jest autorem książki „Three Minutes in Poland: Discovering a Lost World in a 1938 Family Film” (Farrar, Straus & Giroux, 2014), która otrzymała tytuł „Najlepszej Książki 2014” od The New Yorker, The Boston Globe i National Public Radio.
Dziadek Glenna, David Kurtz, urodził się w Nasielsku w 1888 r. i wyemigrował jako małe dziecko do Stanów Zjednoczonych z rodziną. W 1938 r. David Kurtz odwiedził miejsce swego urodzenia, gdzie nagrał kamerą trzy minuty z codziennego życia nasielskich Żydów. Glenn odnalazł ten film w 2009 r. i rozpoczął działania mające na celu upamiętnienie osób przedstawionych w materiale filmowym. Ostatecznie G. Kurtz odnalazł siedmiu, wówczas jeszcze żyjących, ocalałych z Nasielska, w tym Maurice’a Chandlera (urodzonego w Nasielsku w 1924 r. jako Mosze Tuchendler) oraz Faigę Milchberg Tyk (ur. w 1917), którzy pojawili się w nagraniu D. Kurtza jako młodzi ludzie.
Książka autorstwa Glenna Kurtza „Three Minutes In Poland” opowiada historię tych ocalałych, jak również losy nasielskiej społeczności żydowskiej podczas II Wojny Światowej. The Los Angeles Times nazwało tę książkę „zapierającą dech w piersiach”. Została ona wysoko oceniona przez czasopisma takie jak: The Wall Street Journal, The Washington Post, The San Francisco Chronicle, The Chicago Tribune, a także przez inne wydawnictwa. Holenderskie tłumaczenie ukazało się w 2015 r.
Film dokumentalny, oparty na książce G. Kurtza, „Trzy minuty zawieszone w czasie”, w reżyserii Bianki Stigter, wyprodukowany przez Academy Award-winner Steve McQueen, z Heleną Bonham Carter w roli narratora, miał premierę na Festiwalu Filmowym w Wenecji we wrześniu 2021 r. Ponadto, dokument wyświetlono podczas wielu światowych festiwali filmowych, w tym podczas Sundance Film Festival 2022. W maju tego samego roku film otrzymał inauguracyjną Nagrodę Yad Vashem za wybitne dokumentowanie historii Żydów podczas Holokaustu (the inaugural Yad Vashem Award for Excellence in Holocaust Documentary Filmmaking). „Trzy minuty zawieszone w czasie” znalazł się w kolekcji New York Times Critics’ Pick, a także otrzymał nagrodę specjalną krytyków filmowych z Los Angeles Times, the Washington Post, Time Magazine, National Public Radio itp.
Glenn Kurtz odwiedził Polskę po raz pierwszy w październiku 1984 r. jako student, nie mając pojęcia, że jeszcze kiedykolwiek wróci do tego kraju. W 2012 r. wybrał się do Nasielska w swoją pierwszą podróż, której celem były badania historyczne. Od tamtego czasu wraca do Polski każdego roku, często zapraszając grupy ocalałych oraz potomków nasielskiej społeczności żydowskiej.
W 2014 r. zorganizował „Powrót do Nasielska” dla ponad pięćdziesięcioosobowej grupy potomków nasielskiej diaspory żydowskiej, w tym urodzonego tu i ocalałego z Holokaustu Leslie Głodka. Podczas tej wizyty potomkowie i mieszkańcy wymieniali doświadczenia i wspomnienia. Miejscowi uczniowie wysłuchali opowieść L. Głodka o czasach jego dzieciństwa w Nasielsku i przeżyciach z wojny. Wszyscy zostali zaproszeni wówczas na otwarcie wystawy fotograficznej o nasielskiej diasporze żydowskiej do Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Nasielsku.
W tym samym roku Glenn Kurtz pomógł w utworzeniu pierwszej Szkoły Dialogu, pod patronatem Forum Dialogu, która pomogła nasielskim uczniom zrozumieć 400-letnią historię Żydów z Nasielska.
W latach 2015-2018 G. Kurtz rozpoczął współpracę z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Polsce i z Matzevah Foundation w celu rekultywacji zaniedbanego cmentarza żydowskiego w Nasielsku. Zaprosił też grupę potomków nasielskich Żydów, którzy każdego roku ciężko pracowali fizycznie, aby oczyścić teren z dzikiej roślinności, a także zachęcał lokalną społeczność do pomocy w uszanowaniu miejsca, gdzie przez setki lat grzebano żydowskich obywateli Nasielska.
W 2018 r. grupa potomków utworzyła stowarzyszenie The Nasielsk Society for Remembrance and Reconciliation, zrzeszające potomków nasielskiej społeczności, a której prezesem został Glenn Kurtz. W tym samym roku, pod okiem prezesa Kurtza, członkowie stowarzyszenia umieścili na cmentarzu żydowskim tablicę zawierającą informacje o nasielskiej społeczności żydowskiej.
W 2021 The Nasielsk Society for Remembrance and Reconciliation umieściło na terenie wspomnianego cmentarza Bramę Pamięci zbudowaną m.in. z fragmentów okien ocalałych z nasielskiej synagogi. Uroczyste odsłonięcie Bramy Pamięci nastąpiło 16 maja 2022 r. Przy tej okazji w kinie Niwa w Nasielsku odbyły się seanse filmu dokumentalnego „Trzy minuty zawieszone w czasie”. Po seansie Glenn Kurtz oraz reżyserka Bianca Stigter odpowiadali na pytania widzów.
Od 2022 r. G. Kurtz blisko współpracuje z Nasielskim Domem Edukacji i Historii, jak również grupą nauczycieli, aby nawiązać znajomość między uczniami, mieszkańcami miasta a potomkami nasielskiej społeczności żydowskiej, rozproszonymi po całym świecie, w tym w Argentynie, Australii, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Izraelu, Paragwaju i USA.
Glenn Kurtz wielokrotnie przemawiał publicznie w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Europie i Izraelu
na temat historii nagrania Davida Kurtza oraz o nasielskiej diasporze żydowskiej do międzynarodowej publiczności. Wygłosił wykłady w the U.S. Holocaust Memorial Museum (Washington D.C.); the Ackerman Center for Holocaust Studies (University of Texas at Dallas); the Rodgers Center for Holocaust Education, Chapman University (Orange,CA); the Virginia Holocaust Museum (Richmond, VA); the University of California, Santa Barbara; the Jewish Historical Museum (Amsterdam, The Netherlands); The Wiener Library (London, U.K.); the POLIN Museum of the History of Polish Jews (Warsaw, Poland), the Austrian Film Museum (Vienna, Austria) itp.
Reasumując, Glenn Kurtz od ponad 10 lat pracuje na rzecz upamiętniania nasielskiej społeczności żydowskiej we współpracy z władzami miasta i gminy oraz ze społecznością lokalną. Książka „Three Minutes In Poland” autorstwa Glenna Kurtza opowiadająca losy nasielskich Żydów, napisana na podstawie unikatowego na skalę światową nagrania Davida Kurtza z 1938 r. z Nasielska, stanowi wyjątkowy materiał ukazujący życie przedwojennego polskiego sztetla. Na podstawie tej powieści w 2021 r. powstał pełnometrażowy film dokumentalny, wyświetlany i nagradzany na całym świecie. Dokonania dr. Kurtza sprawiły, że Nasielsk stał się rozpoznawalny na całym świecie. Zarówno książka, jak i film otrzymały wiele prestiżowych nagród. Działania dr Glenna Kurtza zbudowały pozytywne relacje i dialog między narodem polskim i żydowskim, a także przyczyniły się do godnego upamiętnienia społeczności żydowskiej, która zamieszkiwała w Nasielsku od średniowiecza aż do drugiej wojny światowej. Warto zaznaczyć, że w połowie XIX w. Nasielsk był dużym skupiskiem ludności Żydowskiej na Mazowszu, którzy stanowili aż 74% całej populacji miasta. Ludność ta wniosła znaczący wkład w rozwój ekonomiczny w zakresie rzemiosła, handlu i usług, dzięki czemu Nasielsk nigdy nie utracił praw miejskich. Wówczas Nasielsk był ważnym ośrodkiem gospodarczym i religijnym na północnym Mazowszu. Owocna współpraca Glenna Kurtza ze społecznością lokalną oraz na rzecz upamiętniania nasielskiej diaspory żydowskiej sprawiły, że Nasielsk stał się ważnym punktem na mapie podróży sentymentalnych potomków nasielskich Żydów rozsianych po całym świecie, którzy niosą pozytywny obraz miasta oraz społeczności nasielskiej do swojego miejsca zamieszkania. O tym świadczą liczne wpisy w Księdze Pamiątkowej znajdującej się w Nasielskim Domu Edukacji i Historii. Wychodząc naprzeciw działaniom Glenna Kurtza, za zasadne należy przyznanie Panu Glennowi tytułu Honorowego Obywatela Gminy Nasielsk.
