Say it with flowersNa świecie występuje ok. 20 tysięcy gatunków pszczół 🐝, a z tego niemal 500 żyje w naszym kraju! Wśród tych owadów spotkać możemy niezwykłe bogactwo form budowy ciała, sposobów odżywiania, rozmnażania czy gniazdowania. Ale wszystkie pszczoły łączy jeden zaskakujący fakt. Na każdym etapie rozwoju są one zależne niemal wyłącznie od pyłku i nektaru kwiatowego. Cecha ta, w połączeniu ze specyficzną budową ciała, wyróżnia pszczoły jako najbardziej wyspecjalizowaną grupę zapylaczy roślin.

Dziś wiemy, że pszczoły odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu naturalnych zbiorowisk roślinnych. Szacuje się, że 75% gatunków roślin uprawianych na żywność jest przynajmniej w jakiś stopniu zależne od pracy pszczół.🐝Zależne od zapylenia przez pszczoły jest plonowanie m.in.: ogórków, pomidorów, fasoli, cebuli, marchwi, słonecznika, drzew i krzewów owocowych, takich jak: jabłonie, grusze, wiśnie, porzeczki, śliwy, borówki. Inne samopylne rośliny, jak np. truskawki, maliny czy rzepak, po odwiedzeniu przez owady wykształcają większe nasiona i owoce, co skutkuje zwyżką plonu nawet o 40%.🍓🥒🥕🍅🍎🍒🌻Jeszcze pół wieku temu nie istniał problem zapylania, gdyż owadów zapylających było pod dostatkiem. Praktycznie mało kto zastanawiał się nad szczególną rolą, jaką pełnią owady zapylające w utrzymaniu bioróżnorodności.Dziś w dobie szybkiego tempa rozwoju i skali zmian w krajobrazie, liczebność tych owadów gwałtownie spada. Wśród działań przyczyniających się do spadku liczebności owadów zapylających należy wymienić:
  1. Wielkoobszarowy system gospodarowania z powszechnymi opryskami środkami ochrony roślin,
  2. Likwidowanie na rzecz monokulturowych wielkoobszarowych upraw miedz śródpolnych, zadrzewień i zakrzewień, starych sadów, łąk, pastwisk i nieużytków
  3. Zastosowanie w przydomowych ogrodach krótko przystrzyżonego trawnika i iglaków, egzotycznych gatunków kwiatów, które utraciły możliwość produkcji pyłku i nektaru, przez co stały się nieatrakcyjne dla rodzimych zapylaczy
  4. Wypalanie łąk, wrzosowisk, poboczy dróg, rowów i skarp, koszenie trawników w pełni kwitnienia roślin,
  5. Wycinanie w lasach starych drzew, które są dla pszczół miejscem zakładania gniazd
  6. Prowadzenie wielkoobszarowych zrębów degradujących glebę, a tym samym miejscem gniazdowania pszczół zakładających kolonie w ziemi, itp.

Wiemy już jakie znaczenie mają owady zapylające oraz jakie występują dla nich zagrożenia. W takim razie jak możemy chronić owady zapylające?
Warto zwrócić uwagę, że aby skutecznie prowadzić strategię ochrony pszczół i środowiska przyrodniczego, trzeba przede wszystkim rozpoznać i docenić to, co przyroda już proponuje w swym niewyczerpanym bogactwie. Nie ma jednej złotej zasady ani metody, która stworzyłaby optymalną przestrzeń dla ochrony lokalnych zapylaczy.
Propozycje działań:

  1. Sadzenie roślin miododajnych z uwzględnieniem:
    • gatunków rodzimych ( wykluczamy gatunki obcego pochodzenia, gatunki inwazyjne – wprowadzanie tych gatunków do środowiska jest zabronione i regulowane przepisami),
    • okresu kwitnienia roślin – tak, aby był możliwie jak najdłuższy od wczesnej wiosny do późnej jesieni,
    • kształtu i koloru kwiatu – tak, aby kompozycja zawierała możliwie różnorodne formy i barwy kwiatów odpowiadające owadom zarówno z krótkimi, jak i długimi języczkami,
  2. ograniczenie częstotliwości i wysokości koszenia, pozostawienie części trawnika nieskoszonego, wzbogacenie powierzchni trawnikowej o gatunki pożytkowe dla pszczół,
  3. ograniczenie stosowania pestycydów,
  4. zakładanie rabat kwietnych, klombów, donic z roślinami miododajnymi,
  5. pozostawienie spróchniałego drewna, liści, kamieni w ogrodach prywatnych i działkowych, które jest schronieniem dla pożytecznych owadów.

W ramach działań mających na celu ochronę lokalnych zapylaczy Burmistrz Nasielska wkrótce ogłosi 3 edycję konkursu na „Najładniejsze sołectwo w gminie Nasielsk, „Najładniejszą posesję w gminie Nasielsk” oraz „Najpiękniejszy balkon w Gminie Nasielsk”, w której jednym z głównych kryteriów oceny będzie aspekt tworzenia Miejsc Przyjaznych Pszczołom (klomby, trawniki, rabaty kwietne, parki, skwery, aleje drzew, ogrody przydomowe, ogródki działkowe, doniczki na parapecie okiennym, balkonie, tarasie z udziałem roślin miododajnych). Takie działanie ma na celu wsparcie i zachęcenie społeczności lokalnej do podjęcia kroków mających na celu ochronę owadów zapylających i zwiększenie bazy pokarmowej.

Jednocześnie jest nam miło poinformować, że uczniowie Szkoły Podstawowej Nr 1 w Nasielsku stworzyli dla małych owadów zapylających przepiękne domki, które będą wręczane jako jedna z nagród w ww. konkursach.
Dodatkowo wśród wszystkich szkół podstawowych oraz przedszkoli z terenu Gminy Nasielsk, zarówno publicznych jak i niepublicznych rozdysponowano 35 szt. śliwy purpurowej i 40 szt. migdałka.


Gmina Nasielsk złożyła wniosek o dofinansowanie pn. RAZEM DLA DOBRA PSZCZÓŁ w konkursie grantowym „Z Kujawskim pomagamy pszczołom” edycja 2019 na 12.000 zł, m.in. na zakup sadzonek roślin miododajnych i przeprowadzenie warsztatów tematycznych dot. owadów zapylających. 🌼🌸🌺🏵️🌻🌷🌹🥀


Bardzo serdecznie zachęcamy wszystkich mieszkańców Gminy Nasielsk do podjęcia działań, które przyczynią się do ochrony owadów zapylających!


źródło: A. Sikora, P. Michołap "Gmina przyjazna pszczołom" Poradnik dla zarządców terenów zielonych należących do gminy, Warszawa 2018.


Wydział Środowiska i Rozwoju Obszarów Wiejskich