IMG 9285We wtorek 9 października br. o godz. 19.00 w sali nasielskiego kina „Niwa” miała miejsce inauguracja cyklu spotkań historycznych pod nazwą „Historia Nasielska – historią Polski”. W dużym skrócie cykl ten będzie dotyczył wydarzeń i osób, które wpisały się w historię Ziemi Nasielskiej i jednocześnie w historię naszego kraju. Pierwsze spotkanie nosiło tytuł „Wyklęci-Niezłomni w Gminie Nasielsk” i było poświęcone działaniom podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej na naszym terenie. W sposób szczególny chcieliśmy po raz kolejny przypomnieć i upamiętnić czterech żołnierzy Narodowego Zjednoczenia Wojskowego z oddziału Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”, związanych z naszą gminą lub stąd pochodzących którzy zginęli 23 czerwca 1950 roku w Popowie Borowym, tj. Władysława Grudzińskiego ps. „Pilot”, Kazimierza Chrzanowskiego ps. „Wilk” i „Ketling”, Czesława Wilskiego ps. „Brzoza” i „Zryw” oraz Hieronimie Żbikowskim ps. „Gwiazda” i „Twardowski”. Warto dodać, iż wszyscy oni wraz z „Rojem” od 26 września br. noszą stopień podporucznika, nadany im pośmiertnie decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – Pana Andrzeja Dudy, do czego również przyczyniły się: pomysł Pana Pawła Romanowskiego, działania Pana Marka Maluchnika oraz pełne wsparcie Burmistrza Nasielska – Pana Bogdana Ruszkowskiego.

 

Na spotkanie przybyli członkowie rodzin poległych, w szczególności żona Władysława Grudzińskiego „Pilota” – Pani Anastazja Rączka, córka „Pilota” – Pani Helena Śnieżko z mężem Zygmuntem oraz rodziną, bracia Czesława Wilskiego – Panowie Wacław, Andrzej i Stefan Wilscy z rodzinami, bratankowie Kazimierza Chrzanowskiego – Panowie Jacek i Artur Chrzanowscy. Był z nami Dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych w Ostrołęce – Pan Jacek Karczewski. Przybyli również ksiądz Tadeusz Jabłoński – proboszcz parafii pw. bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Nunie oraz wikariusze nasielskiej parafii św. Wojciecha – ks. Paweł Perdion i ks. Rafał Winnicki. Władze samorządowe reprezentowali: Starosta Nowodworski – Pani Magdalen Biernacka, Burmistrz Nasielska – Pan Bogdan Ruszkowski oraz radni Rady Miejskiej w Nasielsku. Prosto z redakcji „Gościa Płockiego” dotarła Pani Agnieszka Otłowska.

W pierwszej części odbyła się projekcja filmu dokumentalnego pt. „Niezłomni z Popowa”. Film ten został nagrany w 2017 roku m. in. w trakcie uroczystości rocznicowych ku czci poległych żołnierzy NZW przy krzyżu w Popowie Borowym w ramach realizacji projektu pn. „Upamiętnienie Żołnierzy Niezłomnych w Popowie Borowym”, na który to projekt Gmina Nasielsk otrzymała dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu pn. „Wspieranie opieki nad miejscami pamięci i trwałymi upamiętnieniami w kraju”. W filmie tym znajdują się wspomnienia członków rodzin poległych.

Po projekcji przyszedł czas na drugą część spotkania, której główną „aktorką” była Pani Anna Śnieżko – historyk z wykształcenia, autorka wydanej przez wydawnictwo Znak Horyzont książki „Żona wyklęta”, żona wnuka Władysława Grudzińskiego ps. „Pilot”. Książka ta opowiada losy tragicznej miłości Anastazji Rączki i „Pilota” oraz pozostałej trójki żołnierzy, a także dalsze losy Pani Anastazji. Ta część spotkania miała charakter rozmowy, którą na scenie przeprowadził z autorką Pan Marek Maluchnik. Pani Anna Śnieżko odpowiadając na pytania opowiadała m. in. zainteresowaniu tematem historii rodziny męża, o kulisach przygotowań do pisania książki, o poszukiwaniach dokumentów archiwalnych i rozmowach z „Babcią”, czyli Panią Anastazją. Bardzo istotne były również wypowiedzi w szerszym kontekście historycznym o Żołnierzach Niezłomnych i formach funkcjonowaniu powojennego komunistycznego aparatu represji. Z kolei mocno poruszały słowa Pani Anny o tym, jak wyglądało partyzanckie życie Niezłomnych, a także jaką cenę „płacili” pomagający im ludzie. Warto przytoczyć tu może fragment jednego z komentarzy do internetowej recenzji książki: „Historia opisana przez Annę Śnieżko w „Żonie wyklętej” chwyta mocno za serce. Wzbudza mnóstwo emocji i z pewnością nie da się do niej podejść obojętnie. (…) Mnie w tym wszystkim przerażał najbardziej fakt, że to nie jest fikcja literacka, że to wszystko zdarzyło się naprawdę. Gdy czytam takie książki, dochodzę do wniosku, że czasy w których żyjemy, wcale nie są takie złe…”.

W trakcie rozmowy przy poruszeniu wątku o przywracaniu należnej czci i pamięci Żołnierzom Niezłomnym oraz o sprawiedliwości dziejowej wyświetlony został film nagrany przez wnuka „Pilota” – Pana Arkadiusza Śnieżko podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim, kiedy to rodziny czterech poległych oraz rodzina „Roja” odebrały z rąk Sekretarza Stanu Kancelarii Prezydenta RP – Pana Andrzej Dery patenty oficerskie. Padło również kilka pytań z sali od uczestników spotkania. Bardzo optymistycznie zabrzmiała wypowiedź ks. proboszcza Tadeusza Jablońskiego, który zaproponował, aby mogło powstać jeszcze jedno miejsce upamiętnienia poległych bohaterów z Popowa Borowem w postaci tablicy pamiątkowej wmurowanej w kościele w Nunie i aby wmurowanie jej mogło się odbyć w dniu 1 marca, czyli w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

Po zakończeniu spotkania trwały jeszcze kuluarowe rozmowy z autorką książki. Można było również zakupić książkę „Żona wyklęta”, w której Pani Anna chętnie składała swoje wpisy.

Pierwsze spotkanie cyklu historycznego było na tyle udane, że z optymizmem patrzymy w kierunku kolejnych spotkań, choć wiadomo, że historia niekoniecznie jest dla wszystkich pociągająca. Ale słuchając Pani Anny Śnieżko można za to powiedzieć, że historia – tak ta wielka, naszej Ojczyzny, jak i szczególnie ta lokalna, najbliższa nam, nasielszczanom – jest wciągająca. A przy tym jeszcze tak mało znana i warta odkrywania, aby jeszcze bardziej budować naszą lokalną tożsamość. I jeszcze jeden fragment recenzji: „Nie ukrywam, że nie lubię historii. Wydarzenia, które działy się setki, a nawet tysiące lat temu, od podstawówki usypiają mnie na lekcjach. Suche fakty, chociaż opowiadane, jak z perspektywy obserwatora, nie potrafią wzbudzić we mnie nawet odrobiny zainteresowania. (…) Teraz dzięki wydawnictwoznak.pl i historii pani Anastazji mogłam przenieść się do lat 40. Oraz 50. XX w. i zatracić się w opowieści o czasach strachu, aresztowań, cel więziennych, prześladowań i masowej śmierci. (…) Nie wyobrażam sobie życia w tamtych czasach. Teraz świat nam się wali, kiedy zabraknie na kilka chwil internetu, a paraliż obejmuje ludzi, gdy na godzinę wyłączą wodę czy prąd. A wtedy…? Kto teraz miałby siłę, by przechodzić takie piekło?”

Organizator spotkania: Nasielski Ośrodek Kultury.
Patronem spotkania: Burmistrz Nasielska – Bogdan Ruszkowski.
Patronat honorowy: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – dr Jarosław Szarek.
Patronat medialny: Czasopismo Samorządu Gminnego „Życie Nasielska”, „Gość Niedzielny – Gość Płocki”, Ciechanowski Czasopismo Historyczne REDUTA, Katolickie Radio Diecezji Płockiej oraz Portal historyczny Dzieje.pl.

Dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do organizacji spotkania. Dziękujemy szczególnie za patronaty, w tym patronaty medialne.

O kolejnych spotkaniach i ich tematach będziemy Państwa informować.